Hoe worden energievreters weer energiegevers?
“Ze keek me aan en zei: “Ik ben al moe vóórdat het overleg begint”.
Het belang van goede samenwerking wordt nog steeds vaak onderschat
Waar kreeg jij energie van in jouw werk en waar lekte energie weg, het afgelopen jaar? Sta eens kort stil bij deze vraag als je wilt. In de groepen en teams die ik begeleidde dit jaar werd als energielek het vaakst genoemd: “Als de samenwerking niet goed loopt“. ‘Dé samenwerking’ is natuurlijk een breed begrip, waarop ik later terug kom.
Diverse bijeenkomsten die ik begeleidde dit jaar hadden als belangrijke (neven) doelstelling om de samenwerking tussen mensen in een team of tussen partijen in een veranderopgave te verbeteren.
Wat kost slechte samenwerking?
Als de samenwerking tussen mensen, tussen afdelingen, tussen teams of tussen organisaties niet goed verloopt kost dit tijd, geld en energie. Mensen gaan praten over in plaats van praten met degene op wie kritiek is. Het geeft stress, boosheid en frustratie. Afwijzing in plaats van waardering. Uiteindelijk kan slechte samenwerking leiden tot terugtrekken: je niet meer psychologisch veilig voelen om je uit te spreken. En afhaken. Dit levert stress op en kan leiden tot ziekte, verloop, uitval of zelfs burn-out.
Op koers met het Teamkompas
Als ik met teams of groepen aan de slag ga en er speelt een samenwerkingsvraag, dan is het Teamkompas een goede leidraad voor gesprek. Om na te gaan op welk vlak de samenwerking goed gaat en beter kan. In het Teamkompas komen vele modellen en theorieën over samenwerking samen. (O.a. Tuckman’s teamontwikkelmodel, de pyramide van Lencioni, het model van de boven- en onderstroom van o.a. Schein en Block en situationeel leiderschap van Hersey en Blanchard).
Energievreters en -gevers gekoppeld aan het Hartelijk Gefaciliteerd Teamkompas
Wat zijn energievreters die veel genoemd werden door de teams en groepen die ik begeleidde dit jaar? In de bovenstroom (inhoud en structuur) en in de onderstroom (relatie en emotie)? En wat is de oplossing van deze energievreters, gekoppeld aan de dimensies van het Teamkompas?
1. Bestaansrecht – Waarom zijn we er?
Energievreter: Onvoldoende of onduidelijke gezamenlijke doelstelling. Er is ruimte voor verbetering als het gaat om meetbare resultaten.
Oplossing; energiegever: Faciliteer een gezamenlijke verkenning van het bestaansrecht, formuleer samen de ‘waarom’ en creëer daar gedeeld eigenaarschap op. Als de doelstelling van het team, het project of de veranderopgave helder en eenduidig is geformuleerd richt dit de energie. Het is een referentiekader waar langs de inspanningen kunnen worden getoetst. Een werkvorm om dit te doen is de Taart van Verlangen. Er zijn vele werkvormen om duidelijkheid te krijgen in de gemeenschappelijke ambitie.
2. Inrichting – Hoe zijn we georganiseerd?
Energievreter: Onduidelijke rollen, taken en besluitvorming. Wie is waar eigenaar van?
Oplossing, energiegever: Bespreek rollen en verantwoordelijkheden. Passen deze goed bij de talenten en kwaliteiten van een ieder? De manier waarop overleg plaats vindt is cruciaal voor het teamgevoel. Ik zie vele teamleiders nog niet altijd beschikken over de vaardigheden om een open en veilige sfeer te creëren waarin mensen zich vrij voelen om alles in te brengen of om hulp te vragen.
3. Teamdynamiek – Hoe gaan we met elkaar om?
Energievreter: Gebrek aan psychologische veiligheid en open communicatie. Te weinig terug komen op onderlinge spanningen.
Oplossing, energiegever: Organiseer werkvormen die open dialoog, veiligheid en constructieve samenwerking bevorderen. Doe géén feedbacktraining! Leer mensen om in gesprek te gaan als het lastig is.
4. Samenwerking met anderen – Hoe verbinden we ons met de buitenwereld?
Energievreter: “We zijn losse eilanden”. Er is onvoldoende afstemming met andere teams en stakeholders.
Oplossing, energiegever: Structurele reflectie, afstemming en gezamenlijke sessies met andere teams, stakeholders en partners.
5. De rol van de leidinggevende – het kloppend hart van het Teamkompas
Binnen het Teamkompas vervult de leidinggevende een cruciale rol: die van het kloppend hart: de verbinder van alle vier de aandachtsgebieden met elkaar. De leidinggevende bewaakt niet alleen de structuur en voortgang, maar geeft ook richting aan het gezamenlijke ‘waarom’, zet de toon voor de samenwerking en stimuleert een veilige, open teamcultuur. Door de rol van facilitator te pakken is deze goed in actief luisteren en de juiste vragen te stellen.
Als leidinggevende, projectmanager of adviseur is het essentieel om energievreters vroegtijdig te signaleren in teams, groepen en in projecten. Om vervolgens het (project-)team of de groep mensen te ondersteunen in het versterken van energiegevers.
Praktijkvoorbeeld 1: Op koers met het teamkompas – aan de slag met teams
De HR-adviseur belt me. “We willen de blinde vlekken in teams vaststellen. In een aantal teams neemt het ziekteverzuim toe. We hebben inzicht nodig in de teamperformance, zodanig dat teams zelf met de verbeterpunten aan de slag kunnen.” Het traject werd vierledig:
1. Een teambelevingsonderzoek per team. Dit geeft inzicht en overzicht in wat er goed gaat en beter kan op alle dimensies van het Teamkompas. Het geeft versnelling en verdieping om een teambelevingsonderzoek te doen.
2. Aan de hand van de uitkomsten begeleid ik een teamsessie waarin we de uitkomsten bespreken en verbeterpunten in kaart brengen.
3. Na de sessie wordt dit uitgewerkt in een teamontwikkelplan per team met SMART verbeterpunten (wat, wie en wanneer). De vervolgafspraken staan hierin: hoe wordt de voortgang gemonitoord en gecommuniceerd?
4. Er volgde een training ‘Interactief Vergaderen zonder Gedoe’ voor alle teamleiders omdat duidelijk werd dat er veel ruimte voor verbetering zat in de manier waarop de overleggen plaatsvinden. Concrete handvatten voor o.a. betere idee- en besluitvorming, het creëren van gedeeld eigenaarschap en het faciliteren van een open en veilige sfeer.
Een teamleider na afloop: “De sessie met het team bracht ons nader tot elkaar. Samen eens goed stil staan bij de samenwerking, naast onze inhoudelijke focus, is echt nodig. Om goede resultaten te blijven halen is het van belang om op elkaar te zijn afgestemd. Tijdens ons teamoverleg komt veel samen. De aanvullende training bood me veel praktische handvatten hoe ik een veilige en open sfeer creëer waarin geleerd kan worden van en met elkaar”.
Voorbeeld uit een teambelevingsonderzoek
Praktijkvoorbeeld 2: De samenwerking tussen partijen verbeteren
Twee organisaties werken al jaren samen in een omvangrijk verandertraject. Inmiddels is de samenwerking verslechterd. Deze veranderopgave is erg complex: onderweg zijn er vele onvoorziene veranderingen geweest. Er zijn verschillende energievreters: Men oordeelt over elkaar, de overlegstructuur is vertroebeld geraakt: wie praat met wie waarover? En er zijn vele wisselingen geweest van mensen. Elkaar beter leren kennen en de samenwerking verbeteren is noodzakelijk om goede resultaten te boeken. Dit keer gebruik ik het Teamkompas als diagnose-instrument bij de voorbereiding op deze dag. We stellen vast met de twee programmamanagers en enkele programmateamleden van beide partijen waar de focus moet komen te liggen. De aandachtsgebieden van het Teamkompas bieden inzicht en overzicht en versnellen de diagnosefase. Tijdens de dag werken we aan het beter leren kennen én waarderen van elkaar. Verbindende communicatie en wat daarvoor nodig is. Verheldering van de rollen en verantwoordelijkheden en wie met wie wanneer overlegt. Een succes!
Eén van de programmamanagers na afloop: “We hebben iets doorbroken en geheeld. Zonder deze ingreep was het ge-broken en liepen we het risico steeds verder uit elkaar te drijven. Dat ‘lijmen’ was lastig geworden.”
Participatief leiderschap
Een leidinggevende die vanuit participatief leiderschap werkt, beweegt bewust tussen sturen en loslaten, creëert ruimte voor collectieve wijsheid en stimuleert eigenaarschap in het team. Een handvat daarvoor is het Teamkompas. Om op koers te blijven en de samenwerking te navigeren naar succes.
Aan de slag – verbeter de samenwerking
Er zijn vele manieren om aan de slag te gaan met het verbeteren van de samenwerking.
1. Gebruik het Teamkompas om energievreters zichtbaar te maken en gezamenlijk oplossingen te formuleren, als je een team, projectteam of veranderopgave aanstuurt. Als teamcoach varen we mee en helpen we jou én het team te navigeren naar goede samenwerking en betere resultaten.
2. Begeleid jij groepen, heidagen, jaarplansessies, project start ups of andere interactieve bijeenkomsten? Wil je structureel sterker worden in het faciliteren van groepen? Volg dan de leergang Participatief Leiderschap.
Deze beproefde leergang biedt praktische handvatten en templates voor het ontwerpen van interactieve bijeenkomsten, werkvormen voor interactie en het omgaan met groepsdynamica in de onderstroom. YES! Op 16 januari start de volgende open inschrijving driedaagse. Iedere maand 1 trainingsdag van 10.00 – 17.00 uur op onze fijne trainingslokatie, 5 min lopen vanaf CS Utrecht. Max 10 deelnemers, VOL = VOL. Mét certificaat!
Wij geven deze leergang al 15 jaar als open inschrijving en in-company. Deze wordt beoordeeld met een 9,2. Je leest hier waarom mensen kiezen voor Hartelijk Gefaciliteerd. De persoonlijke aanpak en praktische handvatten scoren keer op keer goed.
3. Of wil je handvatten voor meer grip op de onderstroom in jouw team, project of groep? Dan is de compacte en praktische 1-daagse training Groepsdynamica voor project-/teamleiders wellicht wat voor jou.
Investeren in betere samenwerking levert jou DIRECT wat op!
- “Ik ben minder de trekker en duwer van mijn team. Het gedeelde eigenaarschap is enorm toegenomen.”
- “Dankzij de Teamkompas-sessies kennen en snappen we elkaar beter. De rollen en verantwoordelijkheden zijn helder en onze onderlinge communicatie is verbeterd.”
- “Ik kan alles wat ik geleerd heb tijdens de 3-daagse leergang Participatief Leiderschap meteen in de praktijk brengen. Ik faciliteer burgerparticipatie en sta nu met veel meer vertrouwen voor de groep”.
- “Heel duidelijke handvatten dankzij de training Groepsdynamica om om te gaan met weerstand in de groep; zeer leerzaam!”
Waarom een training volgen of aankloppen bij Hartelijk Gefaciliteerd?
Terechte vraag. Wij staan voor Praktisch: morgen toepasbaar. Compact: theorie direct koppelen aan de praktijk. En Partnership: we leveren kwaliteit zonder op ons continu op ons horloge te kijken. En omdat….lees hier verder.
Neem contact op voor een kennismaking en uitwisseling
Waar zit jij mee? Zijn er energievreters waar je van af wilt? Of zie je dat de samenwerking in jouw team of groep beter kan? Zoek je een teamcoach of een facilitator? Of een training? Bel of mail me jouw vraag. Zo neem je contact met me op.
Ik ben Annet Noordik
Oprichter en eigenaar van Hartelijk Gefaciliteerd. Gepassioneerd en bevlogen op het thema ‘samenwerking’. Omdat het MAGIE is als het stroomt en loopt in de samenwerking. Al ruim 25 jaar help ik samenwerking verbeteren in de profit en non-profitsector. In teams en projecten. Daarnaast begeleid ik interactieve sessies. En ik leid mensen op om dit zelf te doen. Dat doe ik met een team van bevlogen zeer ervaren professionals. Wij staan bekend om onze praktische hands-on mentaliteit.
Herken je de energievreters?
Ik ben benieuwd naar jouw reactie. Zou leuk zijn als je aan geeft wat je van dit artikel vindt. Wat je hieruit inspireert of herkent. Dank daarvoor!
Hartelijke groet,
Annet Noordik
Speak Your Mind